საქართველოში ახალი წელი მხოლოდ დღესასწაული არ არის — ესაა ბარაქის, სიუხვისა და ტრადიციების ზეიმი. ქვეყნის ყველა კუთხეს თავისი უნიკალური რიტუალი და საახალწლო კერძები აქვს, თუმცა ერთი რამ ყველას აერთიანებს — ზღაპრული, უხვი სუფრა.
საახალწლო სუფრის რიტუალური მთავარი კერძი ინდაურის საცივია. მის გვერდით აუცილებლად შეხვდები შემწვარ და მოხარშულ ხორცეულს, თევზეულს, მწვადს, ფხალეულობას და, რა თქმა უნდა, ხაჭაპურს. სუფრა ვერ იქნება სრულყოფილი ქართული ღვინის, ჩურჩხელის, ტკბილი კვერის, ჩირის და ახალი წლის მთავარი სიმბოლოს — გოზინაყის გარეშე.
რეგიონული მრავალფეროვნება განსაკუთრებით თვალსაჩინოა:
🔸 ქართლში აცხობენ ბასილას პურს და ოჯახის თითოეული წევრისთვის ორ-ორ ბედის კვერს;
🔸 რაჭაში — ორ ბაჭულს (ყველიან კვერს): ერთს ახალი წლისთვის, მეორეს — ძველისთვის;
🔸 თუშეთსა და ხევსურეთში ხდიან არაყს და ადუღებენ ლუდს;
🔸 თუშეთში აცხობენ კოტორს — ერბოსა და ხაჭოს კვერს;
🔸 ხევსურეთში გვხვდება სამეკვლეო კვერია, ჯვრის, ხარისა და თავთავის გამოსახულებით;
🔸 სამცხე-ჯავახეთში ცხვება რამდენიმე რიტუალური პური — „ხარის ქედი“, ცხვრის „ბუჟუნა“, „ბედის პური“.
ზემო აჭარაში ახალ წელს სიმინდის ხარშვა ხვავისა და ბარაქის სიმბოლოა. სუფრაზე კი აუცილებლადაა ხარჩო, ტოლმა, ბორანო, სინორი და ნიგვზიან-თაფლიანი ნამცხვრები.
სამეგრელოში კი საახალწლოდ ამზადებენ მეგრულ საცივს, წკირზე შემწვარ, ყველიანი კუჭმაჭით გამოტენილ გოჭს და მეგრულ ორყველიან ხაჭაპურს.
🎉 ბედობა და მეკვლე
2 იანვარს საქართველოში ბედობა აღინიშნება — დღეს, რომლის მიხედვითაც მთელი წლის ბედს განჭვრეტენ. ამ დღის მთავარი ფიგურა მეკვლეა: სამეგრელოში მას „კუჩხას“, აჭარაში კი „მფერხავს“ ეძახიან. მეკვლე პირველი შედის ოჯახში, ტკბილეულთან ერთად ბედნიერებაც რომ შეიტანოს.
მეკვლე და უხვი სუფრა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია 13–14 იანვარს, ძველით ახალ წელს, რომელსაც ზოგ კუთხეში კალანდას უწოდებენ. ამ დღეს სუფრაზე აუცილებლად დევს ღორის თავი — „საკალანდო“, გურიაში კი აცხობენ ნახევარმთვარის ფორმის რიტუალურ ღვეზელს, ყველითა და მოხარშული კვერცხით. სამეგრელოში ტრადიციულია რძეში მოხარშული „ხოზო კვარები“.
ქართული საახალწლო სუფრა მხოლოდ კერძების ნაკრები არ არის — ესაა ისტორია, რწმენა და თაობებიდან თაობებს გადაცემული ბარაქის სურვილი. 🎄✨
ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში განსხვავებული საახალწლო ტრადიციები არსებობს.
რომელ კუთხეშიც არ უნდა ვიყოთ, მოდით, ახალი წელი მხოლოდ სურვილებით კი არა, ქმედებებით დავიწყოთ: გადავხედოთ ჩვენს სამომხმარებლო ჩვევებს, შევამციროთ ნარჩენები და ერთად შევქმნათ უფრო სუფთა და ჯანსაღი გარემო.
მეტი ვიფიქროთ გარემოზე და ამ გარემოში ჩვენთან ერთად მცხოვრებ სხვა არსებებზეც.
პიროტექნიკასთან დაკავშირებული ხმაური ცხოველებში დიდ სტრესს იწვევს, ხოლო ფრინველები ვერ უმკლავდებიან ამ შიშს და კვდებიან. ცალკე საკითხია ეკოლოგიისთვის მიყენებული ზიანი, რაც საახალწლოდ პიროტექნიკის მასიურ გამოყენებას უკავშირდება.
როგორც ძაღლების ფსიქოლოგები ამბობენ, ერთ-ერთი მოთხოვნადი სერვისია შიშის დაძლევა, რასაც ცხოველები ძნელად უმკლავდებიან და პროფესიონალის დახმარებას საჭიროებენ.
პიროტექნიკის და ერთჯერადი ასაფეთქებლების გამოყენება ზიანს აყენებს და ხშირად სიკვდილამდეც კი მიჰყავს ცხოველები და ფრინველები. საახალწლო პერიოდში განსაკუთრებით ზიანდებიან მიუსაფარი ცხოველები, რომლებიც თავშესაფრის გარეშე არიან ღია ცის ქვეშ. ამ დროს, იმატებს შინაური ცხოველების დაკარგვის ფაქტებიც.
