სვანური ღორი საქართველოს ერთ-ერთი იშვიათი და უნიკალური ადგილობრივი ჯიშია, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ჩამოყალიბდა სვანეთის მაღალმთიან ზონაში. მკაცრი კლიმატი, მაღალი სიმაღლე და მწირი საკვები პირობები ამ ღორს განსაკუთრებულ ამტანობასა და სიმაგრეს აძლევდა.
მისი წარმოშობა უკავშირდება კავკასიურ მოკლეყურა გარეულ ღორს, რის გამოც სვანურ ღორს ბევრი ბუნებრივი ნიშანი აქვს შემორჩენილი. იგი შედარებით პატარა ტანისაა, ვიწრო სხეულით, გრძელი თავით, მოკლე ყურებითა და მაღალი კიდურებით. სხეული დაფარული აქვს ხშირი და გრძელი ჯაგრით, რომელიც ზამთარში კიდევ უფრო სქელდება და სიცივისგან იცავს. ფერით უმეტესად შავია, თუმცა გვხვდება ხალებიანი, წაბლისფერი და რუხი ინდივიდებიც. გოჭები დაბადებისას ზოლიანები არიან, როგორც გარეული ღორის ნაშიერები.
სვანური ღორი ნელა იზრდება და საშუალოდ 5–6 გოჭს იძლევა. მისი ხორცი განსაკუთრებით გემრიელია, ზომიერად მარმარილოსებური და ტრადიციულად გამოიყენება შაშხისა და ლორის დასამზადებლად.
დღეს სვანური ღორის რაოდენობა ძალიან მცირეა და გადაშენების საფრთხის წინაშე დგას. კულტურულ ჯიშებთან შეჯვარება მის ნამდვილ სახეს აკარგვინებს. ამიტომ სვანური ღორის დაცვა და აღდგენა მნიშვნელოვანია — ეს ნიშნავს ქართული მთის ტრადიციების, სოფლის ცხოვრების და უნიკალური გენეტიკური მემკვიდრეობის შენარჩუნებას.
მეღორეობაში წითელი ქარის შემთხვევების 55-80% ლეტალობით სრულდება. პროფილაქტიკური და სამკურნალო ღონისძიებები აუცილებელია.
გასათვალისწინებელია კლიმატური რისკებიც
მსოფლიო კულინარიაში ანგარიშგასაწევ ადგილს ჩვენი პატარა ქვეყანა, საქართველო, დამსახურებულად იკავებს. ქართულ სამზარეულოს კიდევ უფრო საინტერესოს ხდის საქართველოს კუთხეების ერთმანეთისგან, ხშირად რადიკალური, განსხვავება. იმისთვის, რომ შევინარჩუნოთ ქართული სამზარეულოს ავთენტურობა, აუცილებელია ადგილობრივი აგროწარმოების განვითარება. შესაბამისად, სპეციალისტები სხვადასხვა რეგიონის მუნიციპალური განვითარების გეგმებში, რომლის ფოკუსშიც სოფლის მეურნეობა უნდა იყოს, ითხოვენ, გათვალისწინებული იყოს ადგილობრივი კულტურა და კულინარიაც.
მაგალითად, კახეთისა და რაჭის განვითარების სტრატეგიაში, ღვინის ადგილობრივი წარმოების ხელშეწყობასთან ერთად, სოფლის განვითარების სტრატეგიულ დოკუმენტში გამოუსწორებელი შეცდომა იქნება, თუ არ გაიწერება ადგილობრივი ღორის ჯიშის შენარჩუნების ხედვა, რათა არ დაიკარგოს ჩვენი სამზარეულოს მარგალიტები — რაჭული ლორი და კახური შაშხი; კახურ საფერავსა და რაჭულ ხვანჭკარასთან ერთად.
ნაკლები იმპორტი მეტი ადგილობრივი ხორცი და ხორცპროდუქტები – ნამდვილ ქართულ გემოსაც ასე შევინარჩუნებთ და ეკონომიკური კეთილდღეობაც მხოლოდ ასე მოვა
საინტერესოა ფრანგული მიგნებაც: საფრანგეთის ერთ-ერთ რეგიონში შამპანში ვაზის მოსავლელად გოჭებს იყენებენ, რომელთა დახმარებითაც მეღვინეები მცენარეთა სამკურნალოდ მავნე პესტიციდებს აღარ იყენებენ.
